- 401
- 746
- 94
Episode 1
संध्याकाळची वेळ होती आणि हॉलमध्ये मुला-मुलींच्या आवाजाचा एक संमिश्र गुंजन सुरू होतं. मॅडम फळ्यावर गणिताची काही क्लिष्ट सूत्रे समजावून सांगण्यात पूर्णपणे मग्न होत्या. त्यांनी नेसलेली ती साधी, आकाशी रंगाची सुती साडी त्यांच्या सात्त्विक सौंदर्याला अधिकच उठाव देत होती. शिकवताना त्यांचा हात जेव्हा फळ्यावर उंचावायचा, तेव्हा साडीचा पदर हलकेच खांद्यावरून खाली सरायचा, पण त्यांचं लक्ष केवळ विषयाकडे होतं. वर्गातल्या शांततेत फक्त खडूचा 'कर-कर' आवाज आणि मॅडमचा मृदू पण खंबीर आवाज घुमत होता.
सगळी मुलं वहीत टिपणं काढण्यात दंग होती, पण शेवटून दुसऱ्या बाकावर बसलेला अजय मात्र पूर्णपणे वेगळ्याच जगात होता. साधारण सोळा-सतरा वर्षांचा, उंच आणि डोळ्यांत एक प्रकारचं बंडखोर तेज असलेला अजय. त्याच्या समोर पुस्तक उघडं होतं, पण त्याची नजर फळ्यावरच्या सूत्रांकडे नव्हती. तो एकटक मॅडमच्या चेहऱ्याकडे पाहत होता. ती नजर एका जिज्ञासू विद्यार्थ्याची नव्हती; त्या नजरेत एक अनावर आकर्षण आणि तारुण्यातील एक अवखळ ओढ होती. मॅडम जेव्हा एखादी गोष्ट समजावून सांगताना उजवीकडे वळायच्या, तेव्हा अजयची नजर त्यांच्या कमरेच्या त्या उघड्या भागावर खिळायची, जिथे साडी थोडीशी खाली सरकलेली असायची. त्याच्या नजरेतली ती आग इतकी प्रखर होती की मॅडमनाही नकळतपणे तो भार जाणवू लागला होता.
शिकवणी संपल्यावर मुलं एक-एक करून बाहेर पडू लागली. अजय मात्र आपली वही हातात घेऊन मॅडमच्या टेबलापाशी आला. "मॅडम, हा शेवटचा मुद्दा मला नीट समजला नाहीये," त्याने विचारलं. त्याचा आवाज वयानुसार बदलला होता, त्यात एक प्रकारचा घोगरेपणा आणि दरारा होता. मॅडमनी त्याच्याकडे पाहिलं. त्यांना अजयच्या हुशारीबद्दल कौतुक होतं, पण त्याच वेळी त्याच्या डोळ्यांतील त्या विचित्र भावनेने त्या अस्वस्थ व्हायच्या. त्यांनी पुन्हा एकदा वही जवळ घेतली आणि त्याला तो मुद्दा समजावून सांगू लागल्या.
समजावून सांगत असताना अजय मुद्दाम त्यांच्या थोडा जवळ सरकला. मॅडमना त्याच्या तरुण शरीराची उष्णता आणि त्याच्या श्वासांची गती स्पष्टपणे जाणवत होती. वहीकडे पाहता पाहता अजयचा हात 'चुकून' मॅडमच्या हाताला लागला. तो स्पर्श साधा नव्हता; त्यात एक जाणीवपूर्वक केलेला प्रयत्न होता. मॅडमनी चटकन आपला हात मागे घेतला आणि अजयच्या डोळ्यांत पाहिलं. अजयच्या नजरेत अपराधीपणापेक्षा एक प्रकारचे आव्हान होते. त्याने आपली नजर त्यांच्या ओठांवरून फिरवून पुन्हा वहीवर आणली. मॅडमच्या अंगावर सरसरून काटा आला. एका अनुभवी शिक्षिकेप्रमाणे त्यांनी स्वतःला सावरलं, पण त्यांच्या मनातल्या चलबिचलतेचा अजयला अंदाज आला होता.
मुलांमध्ये अजय सर्वात हुशार होता आणि एका गरीब घरातील असल्यामुळे मॅडमना त्याच्याबद्दल एक प्रकारची सहानुभूती होती. पण अलीकडे त्याचे वागणे मर्यादेच्या बाहेर जात होते. शिकवताना त्यांचा पदर थोडा जरी खाली घसरला, तरी अजयची नजर तिथेच थांबलेली असायची. मॅडमनी अनेकदा जाणीवपूर्वक आपला पदर नीट केला, पण अजयचा तो चोरटा कटाक्ष थांबत नव्हता. त्यांना जाणवत होतं की, ज्या मुलाला त्या आपला लाडका विद्यार्थी मानत होत्या, त्याच्या मनात आता शिक्षिकेबद्दलच्या आदरापेक्षा एका स्त्रीबद्दलची वासना जास्त घर करू लागली होती.
वर्गातून बाहेर पडताना अजयने पुन्हा एकदा मागे वळून पाहिलं. मॅडम टेबलावर डोकं ठेवून शांतपणे बसल्या होत्या. अजयच्या चेहऱ्यावर एक निरुत्तर करणारे स्मित उमटले. मॅडमना कळून चुकले होते की, अजय आता केवळ गणिताच्या सूत्रांत रस घेत नव्हता, तर तो त्यांच्या अस्तित्वाचा, त्यांच्या शरीराचा आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा वेध घेत होता. एका बाजूला त्याचे शैक्षणिक नुकसान होऊ नये ही शिक्षिकेची जबाबदारी होती, तर दुसऱ्या बाजूला एक स्त्री म्हणून त्यांना वाटणारी ती असुरक्षितता. अजयच्या त्या जळजळीत नजरेने मॅडमच्या शांत आयुष्यात एका वादळाची चाहूल दिली होती, ज्याचा सामना करणे त्यांना आता कठीण जात होते.
संध्याकाळची वेळ होती आणि हॉलमध्ये मुला-मुलींच्या आवाजाचा एक संमिश्र गुंजन सुरू होतं. मॅडम फळ्यावर गणिताची काही क्लिष्ट सूत्रे समजावून सांगण्यात पूर्णपणे मग्न होत्या. त्यांनी नेसलेली ती साधी, आकाशी रंगाची सुती साडी त्यांच्या सात्त्विक सौंदर्याला अधिकच उठाव देत होती. शिकवताना त्यांचा हात जेव्हा फळ्यावर उंचावायचा, तेव्हा साडीचा पदर हलकेच खांद्यावरून खाली सरायचा, पण त्यांचं लक्ष केवळ विषयाकडे होतं. वर्गातल्या शांततेत फक्त खडूचा 'कर-कर' आवाज आणि मॅडमचा मृदू पण खंबीर आवाज घुमत होता.
सगळी मुलं वहीत टिपणं काढण्यात दंग होती, पण शेवटून दुसऱ्या बाकावर बसलेला अजय मात्र पूर्णपणे वेगळ्याच जगात होता. साधारण सोळा-सतरा वर्षांचा, उंच आणि डोळ्यांत एक प्रकारचं बंडखोर तेज असलेला अजय. त्याच्या समोर पुस्तक उघडं होतं, पण त्याची नजर फळ्यावरच्या सूत्रांकडे नव्हती. तो एकटक मॅडमच्या चेहऱ्याकडे पाहत होता. ती नजर एका जिज्ञासू विद्यार्थ्याची नव्हती; त्या नजरेत एक अनावर आकर्षण आणि तारुण्यातील एक अवखळ ओढ होती. मॅडम जेव्हा एखादी गोष्ट समजावून सांगताना उजवीकडे वळायच्या, तेव्हा अजयची नजर त्यांच्या कमरेच्या त्या उघड्या भागावर खिळायची, जिथे साडी थोडीशी खाली सरकलेली असायची. त्याच्या नजरेतली ती आग इतकी प्रखर होती की मॅडमनाही नकळतपणे तो भार जाणवू लागला होता.
शिकवणी संपल्यावर मुलं एक-एक करून बाहेर पडू लागली. अजय मात्र आपली वही हातात घेऊन मॅडमच्या टेबलापाशी आला. "मॅडम, हा शेवटचा मुद्दा मला नीट समजला नाहीये," त्याने विचारलं. त्याचा आवाज वयानुसार बदलला होता, त्यात एक प्रकारचा घोगरेपणा आणि दरारा होता. मॅडमनी त्याच्याकडे पाहिलं. त्यांना अजयच्या हुशारीबद्दल कौतुक होतं, पण त्याच वेळी त्याच्या डोळ्यांतील त्या विचित्र भावनेने त्या अस्वस्थ व्हायच्या. त्यांनी पुन्हा एकदा वही जवळ घेतली आणि त्याला तो मुद्दा समजावून सांगू लागल्या.
समजावून सांगत असताना अजय मुद्दाम त्यांच्या थोडा जवळ सरकला. मॅडमना त्याच्या तरुण शरीराची उष्णता आणि त्याच्या श्वासांची गती स्पष्टपणे जाणवत होती. वहीकडे पाहता पाहता अजयचा हात 'चुकून' मॅडमच्या हाताला लागला. तो स्पर्श साधा नव्हता; त्यात एक जाणीवपूर्वक केलेला प्रयत्न होता. मॅडमनी चटकन आपला हात मागे घेतला आणि अजयच्या डोळ्यांत पाहिलं. अजयच्या नजरेत अपराधीपणापेक्षा एक प्रकारचे आव्हान होते. त्याने आपली नजर त्यांच्या ओठांवरून फिरवून पुन्हा वहीवर आणली. मॅडमच्या अंगावर सरसरून काटा आला. एका अनुभवी शिक्षिकेप्रमाणे त्यांनी स्वतःला सावरलं, पण त्यांच्या मनातल्या चलबिचलतेचा अजयला अंदाज आला होता.
मुलांमध्ये अजय सर्वात हुशार होता आणि एका गरीब घरातील असल्यामुळे मॅडमना त्याच्याबद्दल एक प्रकारची सहानुभूती होती. पण अलीकडे त्याचे वागणे मर्यादेच्या बाहेर जात होते. शिकवताना त्यांचा पदर थोडा जरी खाली घसरला, तरी अजयची नजर तिथेच थांबलेली असायची. मॅडमनी अनेकदा जाणीवपूर्वक आपला पदर नीट केला, पण अजयचा तो चोरटा कटाक्ष थांबत नव्हता. त्यांना जाणवत होतं की, ज्या मुलाला त्या आपला लाडका विद्यार्थी मानत होत्या, त्याच्या मनात आता शिक्षिकेबद्दलच्या आदरापेक्षा एका स्त्रीबद्दलची वासना जास्त घर करू लागली होती.
वर्गातून बाहेर पडताना अजयने पुन्हा एकदा मागे वळून पाहिलं. मॅडम टेबलावर डोकं ठेवून शांतपणे बसल्या होत्या. अजयच्या चेहऱ्यावर एक निरुत्तर करणारे स्मित उमटले. मॅडमना कळून चुकले होते की, अजय आता केवळ गणिताच्या सूत्रांत रस घेत नव्हता, तर तो त्यांच्या अस्तित्वाचा, त्यांच्या शरीराचा आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा वेध घेत होता. एका बाजूला त्याचे शैक्षणिक नुकसान होऊ नये ही शिक्षिकेची जबाबदारी होती, तर दुसऱ्या बाजूला एक स्त्री म्हणून त्यांना वाटणारी ती असुरक्षितता. अजयच्या त्या जळजळीत नजरेने मॅडमच्या शांत आयुष्यात एका वादळाची चाहूल दिली होती, ज्याचा सामना करणे त्यांना आता कठीण जात होते.
